برآیند تحلیل سناریوها و اهداف پیش روی بازیگران همسو در محیط امنیت منطقه ای غرب آسیا در دهه پیش روی (ایران و عراق 2035 - 2025)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی علوم سیاسی(گرایش مسایل ایران)،واحد کرمانشاه،دانشگاه ازاد اسلامی،کرمانشاه،ایران.

2 استادیارگروه علوم سیاسی وروابط بین الملل،واحد کرمانشاه،دانشگاازاد اسلامی،کرمانشاه،ایران

3 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد کرمانشاه ، دانشگاه ازاد اسلامی ، کرمانشاه ، ایران.

چکیده

یکی از اصلی ترین موضوعاتی که از منظر مطالعات استراتژیک،توجه قاطبه تحلیل گران را معطوب به خود نموده، تحلیل شرایط ، جایگاه و وضعیت محیطی(امنیتی- دفاعی) دو کشور جمهوری اسلامی ایران و عراق در نظام امنیت منطقه ای غرب آسیا دردهه ی پیش روی خواهد بود.پژوهش حاضر با نگاهی بدیع و آینده پژوهانه ،از نوع آینده پژوهی(کاربردی)، با روش سناریو نویسی ، به شیوه ی کیفی و با رویکرد توصیفی- تحلیلی تدوین و طراحی شده است. سوال این است که ،جایگاه وضعیت محیطی (دفاعی – امنیتی)دو کشور ایران و عراق درمحیط منطقه ای غرب آسیا در دهه ی پیش روی به کدام سمت و سوی سوق پیدا خواهد کرد ؟بنظر می رسد که جایگاه محیطی دو کشور ایران و عراق در نظام منطقه ای غرب آسیا در دهه ی پیش روی متفاوت از هم خواهد بود. زیرا استراتژی و اهداف طراحی شده دو کشور در محیط منطقه ای متفاوت و متضاد است. یافته ها ی پژوهش حاضر نشان می دهند که ترتیبات محیطی( دفاعی – امنیتی) در دهه ی پیش روی در منطقه ی غرب آسیا از چهار الگوی (ثبات هژمونیک ، مشارکتی ، موازنه قدرت ، هژمون منطقه ای )پیروی میکند. ایران با توجه به منافع ، مولفه ها و جایگاهی که در منطقه دارد، هدف غایی خود را با طراحی استراتژی و راهبردهای متفاوت(حذف رقبای منطقه ای و بین المللی)،رسیدن به هژمون منطقه ای(سناریوی دوم) طراحی نموده است. عراق هم با توجه منافع ، مولفه های موجود و جایگاه خود ، در پی الگوی مشارکتی و تا حدودی توازن قدرت( سناریوی عراق منسجم و فدرالیسم)است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

he outcome of the analysis of scenarios and goals facing aligned actors in the regional security environment of West Asia in the coming decade (Iran and Iraq 2025-2035)

نویسندگان [English]

  • sabah jaber 1
  • hamid reza saeedynezhad 2
  • shahram fatahi 3
1 PhD student in Political Science (Iranian Issues Orientation), Kermanshah Branch, Islamic Azad University, Kermanshah, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Political Science and International Relations, Kermanshah Branch, Islamic Azad University, Kermanshah, Iran
3 Assistant Professor, Department of Political Science and International Relations, Kermanshah Branch, Islamic Azad University, Kermanshah, Iran
چکیده [English]

One of the main issues that has attracted the attention of all analysts from the perspective of strategic studies is the analysis of the conditions, position and environmental situation (security-defense) of the two countries of the Islamic Republic of Iran and Iraq in the regional security system of West Asia in the coming decade. The present study has been developed and designed with a novel and future-oriented perspective, of the type of future research (applied), with the scenario writing method, in a qualitative manner and with a descriptive-analytical approach. The question is, in which direction will the position of the environmental situation (defense-security) of the two countries of Iran and Iraq in the regional environment of West Asia move in the coming decade? It seems that the environmental position of the two countries of Iran and Iraq in the regional system of West Asia in the coming decade will be different from each other.Because the strategies and goals designed by the two countries in the regional environment are different and contradictory. The findings of the present study show that the environmental arrangements (defense-security) in the coming decade in the West Asian region will follow four patterns (hegemonic stability, partnership, balance of power, regional hegemony). Iran, considering its interests, components, and position in the region, has designed its ultimate goal by designing different strategies and tactics (eliminating regional and international competitors), to achieve regional hegemony (the second scenario). Iraq, considering its interests, existing components, and position, is pursuing a partnership model and, to some extent, a balance of power (the scenario of a coherent Iraq and federalism).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Futures studies
  • scenario building
  • regional system security
  • balance of power
  • regional hegemony
احمدیان، مهدی ( 1403) ، هم‌افزایی کاربردی بازی جنگ و آینده‌پژوهی ، آینده‌پژوهی دفاعی ، 3 ( 5 ) ، صص 205 – 181 .
اسدی ، علی‌اکبر و راستگو ، محمد زمان ( 1398) ، آینده نظام سیاسی عراق ، پیشران‌ها و سناریوهای پیش رو ، مطالعات سیاسی جهان اسلام ، 8 ( 2) ، (پیاپی 30) ، صص 170-149 . 
الرواشدی ، عبدالرحمن (2012) ، العرب السنة فی العراق؛ تاریخهم-واقعهم - مستقبلهم،الریاض: مکتب مجلة البیان.
الزبیدی، حسن لطیف و  العبادی ، نعمه محمد و السعدون، عاطف لاف (1394 ) ، عراق در جست وجوی آینده، ترجمه علی شمس،  تهران: مؤسسه مطالعات اندیشه‌سازان نور.
ایجابی ، ابراهیم و کولیوند ، خلیل و متقی ، حمید ( 1402 ) ، تحلیل لایه‌لایه‌ای علل جنگ‌های آینده غرب آسیا، سیاست دفاعی ، 32 ( 125 ) ، صص 195 – 159 .
ترزم پور ، محمد (1403) ،آینده‌پژوهی روابط ایران و عربستان تا سال 2028 ، مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام، 6 (20) ، صص 110-77 .
خزلی ، اکبر و شاه‌محمدی ، محمد  (1403 ) ، سناریوهای آینده نظم امنیتی منطقه‌ی غرب آسیا در افق 1405 ، مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام ، 6 ( 19 ) ، صص 86 – 55 .
سلیمی ، جلال‌الدین(1400) ، نقش قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در مهار بحران‌های امنیتی ، محیط راهبردی ، 5 ( 14 ) ، صص 174 – 141 .
سیرکی ، گارینه کشیشیان  (1403) ، نقش انرژی در همگرایی و امنیت منطقه غرب آسیا، با تأکید بر الگوی دوستی و دشمنی ایران و عراق در حوزه انرژی ، غرب آسیا، 2 ( 1) ، ( 4) . 
شوارتز، پیتر(1386) ، هنر دورنگری: برنامه‌ریزی برای آینده در دنیای عدم قطعیت، تدوین: عزیز علیزاده و عبدالمجید کرامت زاده، تهران: مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی، مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی.
علی یاری ، حسن و رنجبر ، محمدرضا (1403) ، راهبردهای جمهوری اسلامی ایران در مجموعه امنیتی خاورمیانه با تأکید بر قدرت هوشمند ( مطالعه موردی بحران عراق و سوریه) ، بحران پژوهی جهان اسلام ، 3 ( 34) ، صص 21 – 1 .
غفاری هشجین ، زاهد و نیکونهاد ، ایوب (1401 ) ، سناریوهای نظم منطقه‌ای خاورمیانه تا سال 2030 با تأکید برکنش گری ایران و عربستان ، مطالعات روابط بین‌الملل ، 15 ( 1 ) ، پیاپی (57 ) ، صص 141 – 109 . 
فرهادی ، فرشید و متقی ، افشین (1403) ، عربستان سعودی و معمای ایران سناریوی محتمل در افق 2030 ، پژوهش‌های راهبردی سیاست ، 13 ( 50) ، صص 258 – 213 . 
کریمی پور ، داود و رائیجی، سهراب (1402). ایران و منطقه‌ی غرب آسیا ، سناریوهای آینده ، بازار فراورده‌های نفتی ، آینده‌پژوهی راهبردی ، 2 (8) ، صص 60 – 29 .
گالبرایت، پیتر (1392) ، پایان عراق؛ چگونه بی‌کفایتی آمریکا جنگ نافرجامی را رقم زد؟ ترجمه محمد زمان راستگو و فرج‌الله اردیزی، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
محمدی ، شهرام و جعفری پابندی ، سید فرشید و خوش‌خطی ، مهدی (1402) ، ترتیبات امنیتی غرب آسیا و تأثیر آن بر امنیت ایران از منظر مکتب کپنهاگ، سیاست متعالیه ، 11 ( 43) ، صص 356 – 339 .
موسوی ، سیده مریم و قاسمی ، فرهاد (1403) ، جنگ‌های شبکه‌ای و بازدارندگی ، مطالعه موردی جمهوری اسلامی ایران ،  پژوهش‌های راهبردی سیاست ، 13 ( 5 ) ، صص 214 – 175 .
میر حسینی ، فرشته و عیوضی ، محمدرحیم (1398) ، سناریوهای آینده جایگاه ژئوپلیتیکی ایران در نظام قدرت منطقه‌ای غرب آسیا در افق 1410 ، مطالعات راهبردی بسیج ، 22 ( 83 ) ، صص 169 – 143 .
میرزایی کهق ، علی (1402) ، تحلیل توسعه جهانی فناوری‌های مرتبط با ریز پرنده‌ها در یک دهه آتی ، آینده‌پژوهی دفاعی ، 8 ( 28) ، صص 55 – 33 .
نورمحمدی ، مرتضی و دمیرچی ، علیرضا (1403)، عمل‌گرایی در سیاست خارجی عراق( 2023 – 2005)ویژگی‌ها و پیامدها ، مطالعات سیاسی جهان اسلام ، 13 (3)،پیاپی (51) ،صص 73 – 45 .
- Anderson, Liam and Gareth Stansfeilld (2014), The Future of Iraq: Dictatorship, Democracy or Division? Martin's Press.
- Buzan, Barry (1991), People, state and fear: An Agenda For International Security Studies In The Past Cold War Era, London, Harvester; wheat sherf Publication.
- Buzan Barry and Ole Weaver (2003) ,Regions And Powers: The Structure Of International Security, Cambridge University Press.  
- Buzan, Barry And Waver, Dewilde (1998),Regions And Powers The Structure Of International Security, New York: Cambridge University Press.
- Borshchevskaya, A. (2022), Russia’s Strategic Success in Syria and the Future of Moscow’s Middle East Policy. Availablein: https://www.lawfaremedia.org/article/russias-strategicsuccess-syria-and-future-moscows-middle-east-policy.
- cats, B. (2018), Axis Rising, Irans Evolving Regional Strategy And Non-State Partnerships in The Middle East. CSIS: Center For Strategic & International Studies.
- Dacey, J.B. (2024), Beyond proxies: Iran’s deeper strategy in Syria and Lebanon. Availablein:https://ecfr.eu/publication/beyond-proxies-irans-deeper-strategy-insyriaandlebanon.
- Galbraith, Peter. (2013), the End of Iraq: How American Incompetence Created a War without End, translated by Mohammadzaman Rastgoo and Farajollah Ardizi, Tehran: The Center for Islamic Revolution Documents. (in Persian)
- Schwartz, Peter. (2007), The Art of the Long View: Planning for the future in an uncertain world, Translated and Edited by: Aziz Alizadeh and Abdul Majid Keramatzadeh, Tehran: Defense Industry Research Institute, Science and Technology futurology defense Center. (in Persian).
- Slavin, B. (2023), Iran is still the main foreign power in Iraq. Availablein: https://www.ispionline.it/en/publication/iran-is-still-the-main-foreign-power-in-iraq- 121476.
دوره 6، شماره 4
فصلنامه زمستان
دی 1404
صفحه 189-210
  • تاریخ دریافت: 19 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری: 09 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش: 03 آذر 1404
  • تاریخ انتشار: 01 دی 1404