آینده پژوهی انقلاب اسلامی

آینده پژوهی انقلاب اسلامی

تحلیل آینده پژوهانه تغییر بازارهای تاریخی براساس سبک زندگی نوین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز ایران
چکیده
بازارهای تاریخی به عنوان فضای عمومی یا فضای جمعی شهری همواره بستر شکل‌گیری حیات مدنی بوده‌اند. که امروزه در نتیجه سبک زندگی مصرفی بطور گستره پاساژها یا مراکز خرید پا بر جای بازارها گذاشته‌‌‌‌اند بدون آنکه بتوانند نقش بازارهای تاریخی را به معنای واقعی ایفاء نمایند. لذا نقش بازارهای تاریخی به عنوان محور اقتصادی و اجتماعی در شهرها کم رنگ شده و دچار تغییرات کالبدی و کارکردی شده است. تغییر بازار های تاریخی در انطباق با دوران معاصر و استعاره از آن به منظور بررسی وضعیت آنها در آینده باید مد نظر مسئولان و معماران و طراحان شهری قرار گیرد. هدف از پژوهش حاضر تحلیل آینده نگرانه بازارهای تاریخی و ارائه آینده های بدیل است. در پژوهش حاضر با روش تحلیل لایه ای علت ها در سطوح چهارگانه با استفاده از ابزار مصاحبه نیمه‌ ساختار یافته به بررسی تغییر بازارهای تاریخی و ارائه آینده های بدیل براساس نظر خبرگان و متخصصان در زمینه معماری و شهرسازی و آینده پژوهی پرداخته شد. طبق مصاحبه های صورت گرفته، امروزه گفتمان‌های هژمونی مصرف، دموکراتیزه شدن مصرف، گفتمان مدرنیته و ... به عنوان گفتمان‌های پشتیبان کننده از وضعیت امروز بازارهای تاریخی و کم رنگ شدن نقش آنها در کلانشهرها بیان شده است. و در رابطه با آینده‌های بدیل به گفتمان‌های توسعه ملی، گفتمان جمع گرایی، عدالت و پیشرفت، گفتمان تعادل میان سرمایه‌گذاری خصوصی و دولتی، تنوع تیپولوژی مخاطبین، گفتمان تکنولوژی محور و... به عنوان گفتمان های حمایت کننده از سطح علل کلان اجتماعی بدیل بیان شده توسط متخصصان اشاره شده است. با در نظر گرفتن مؤلفه‌های مؤثر در ابعاد مختلف سطح علل کلان اجتماعی، سازمان های ذیربط می‌توانند در راستای تدوین اصول اجرایی به منظور عملی شدن آن اقدام کنند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Future Research Analysis of Changing Historical Bazaars Using Modern Lifestyl

نویسندگان English

mina heydari torkamani
azita balali oskoyi
Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran
چکیده English

As public or collective urban spaces, historical bazaars have always helped form civil life. Unfortunately, as a result of modern consumer lifestyle, shopping malls have widely replaced historical bazaars without having ever played the role of bazaars in a real sense; for this, historical bazaars have lost their roles as the socioeconomic axis of cities and undergone physical and functional transformations. Meanwhile, changing historical bazaars in adapting to the contemporary era and their future status should be taken into account by urban planners and officials, as well as architects. The goal of this study was to provide a future research analysis of historical bazaars and present alternative futures. This study employed a layered analysis of causes at four levels and used the semi-structured interview to investigate changing historical bazaars and to present alternative solutions based on the views of architecture and urban planning experts. As revealed by the interviews, it was determined that consumption hegemonic discourses, consumption democratization, modernist discourses, individualism, modernism, diversity-seeking, luxuries and hedonism, secularism discourses, materialism, capitalism, fading religious discourses, privatization, personalization, fashionism, market brands, virtualization and media discourses, globalization and technology-driven discourses, among others, served as the discourses that support the modern status of historical bazaars and their blurring roles in metropolises. Concerning alternative futures, experts referred to national development discourses, collectivism discourses, justice and progress, balance discourses between private and public investment, user typological diversity, technology-driven discourses, cultural heritage preservation with modern development (thriving Tourism Industry), and participation and interaction discourses as guidelines supporting the macro-level social causes. In considering the components affecting various dimensions of macro-level social causes, , organizations can work to develop executive principles to materialize those discourses and meet user needs in the end.

کلیدواژه‌ها English

: future research. Layers of causes
historical bazaars
modern lifestyle
اباذری، یوسف و عباس کاظمی (1384)، رویکردهای نظری خرید: از جامعه شناسی تا مطالعات فرهنگی، فصلنامه علوم اجتماعی، دوره 25، شماره 25.
آهور، ایران؛ جاجرمی، کاظم؛ نظریان، اصغر؛ مشیری، رحیم (1391)، از بازار تا بزرگ بازار(مگامال)، فصلنامه آمایش محیط، شماره20، ص 145-176.
بهزاد فر، مصطفی، سید مجید نادری، حمیده فروزانگهر(1388) ، نقش و کارکرد اجتماعی بازارهای سنتی شهرهای ایران، آبادی(64)،14-19.
بحریه، پروسا، طوفان، سحر، اکبری نامدار، شبنم، (1399)، بازخوانی سیر تحول معماری در ساختار بازار تبریز با تأکید بر زمینه گرایی، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی- اسلامی، شماره دوم، صص 5-17.
بلالی اسکویی، آزیتا، حیدری ترکمانی، مینا، (1400)، واکاوی ابعاد فقهی، حقوقی و اخلاقی احداث مراکز خرید و پاساژها در شهرهای معاصر ایران. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی، (۴)7 : صص۱۰۹-۱۳۳.
بیدار، مینا، جهانشاه، پاکزاد، وریج کاظمی، عباس، (1399)، معنای بازار تهران در تجربه زنانه، هویت شهر، سال چهاردهم، شماره 44، صص 99-112.
پور جعفر، محمد رضا، پورجعفر، علی،(1390)، نقش سرمایه اجتماعی در وضعیت اقتصادی بازارهای سنتی در ایران، مدیریت شهری، دوره 9، شماره ویژه نامه، صص203-221.
حاجیانی، ابراهیم، (1391)، مبانی، اصول و روش های آینده پژوهی، تهران، چاپ اول، انتشارات، دانشگاه امام صادق (ع).
حبیبی، لیلا، محمودی پاتی، فرزین (۱۳95  از بازار تا پاساژ : تحلیلی بر سیر تحولات فضاهای تجاری مدرن در شهر تهران، فصلنامه باغ نظر، 14، (49)، صص52-43.
حسینی مقدم، محمد، (1390 )،  کاربرد آینده پژوهی در علوم سیاسی با تکیه بر روش تحلیل لایه ای علت ها. نشریه رهیافت های سیاسی و بین المللی، صص169-188.
حق‌پرست، فرزین؛ اسمعیلی‌سنگری، حسین (1397)، «مدیریت مجموعه میراث جهانی بازار تاریخی تبریز با تکیه بر مشارکت مردمی»، فصلنامه مدیریت شهری، سال 17، شماره 50، بهار.
خزائی، سعید،نصرتی، علیرضا، تکلوی، فاطمه(1394)،  واکاوی پدیده آتاریسم با روش تحلیل لایه ای علت ها، سال 6، شماره 21، صص26-41.
ساموئلسن، پل(1373)، علم اقتصاد، ترجمه علی رضا نوروزی و محمد ابراهیم جهان دوست، تهران، بی جا.
رئیسی، محمدمنان، (1395)، تحلیلی میان رشته ای از تحولات کالبدی _ فضایی بازارها و مرا کز تجاری معاصر ایران با تأ کید بر متون دینی، فصلنامه مطالعات میان رشته ای در علوم انسانی، دوره هشتم، شماره 2، بهار 1395، صص 118-99.
روشه، گی (1386 )، تغییرات اجتماعی، ترجمه: منصور وثوقی، تهران: نشر نی.
رهبر، امیرحسین و نصراصفهانی ، علیرضا (1403)، تأملی بر روش شناسی آینده پژوهی ، نشریه علمی آینـده پژوهـی انقلاب اسلامی، 1(5)، 253-283.
سرائی، محمد حسین(1371)، بازار یزد پیدایش، پویش و کارکردهای آن، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه، شهیدبهشتی، تهران.
سالواتوره، دومینیک، تئوری و مسائل اقتصاد خرد، حسن سبحانی، تهران، نشر نی، ششم، 1372ش.
شرف الدین ، س. ح.، علم الهدی ، س. ع.، و نوروزی ، م. ج. (1393 )، ارتباط عفیفانه در شبکه های اجتماعی سایبری مطالعات فرهنگ ارتباطات، (15)27، صص 35-37.
دژپسند، فرهاد (1384)، مجموعه مقالات سومین همایش ملی تجارت مجازی، معاونت برنامه ریزی و امور اقتصادی، سهریورماه صص 11-23.
عباسی، زهرا، حبیب، فرح، مختاباد امرئی، مصطفی، (1394)، تحلیل انگاره های محیطی موثر بر مولفه معنا در بازار سنتی ایرانی؛ نمونه موردی: مقایسه تطبیقی بازار سنتی کاشان و مجتمع تجاری صفویه کاشان، شماره 40، پاییز 1394
فاضلی، محمد(1382)، مصرف و سبک زندگی، قم: صبح صادق، چاپ اول.
فکوهی، ن (۱۳82)، اوقات فراغت و شکل گیری شخصیت فرهنگی، نامه انسان شناسی، شماره 4، صص 89-6۱.
فیروزی، محمدعلی(1393)، تأثیر مدرنیسم در بازار کاشان، توسعه اجتماعی، دوره 8، شماره 3، صص53-74.
کلهر، مهدی، ذبیحی، حسین (1398)، آینده پژوهی تاخیرات پروژه های شهری با رویکرد تحلیل لایه ای علت ها سناریو نویسی، تاپسیس فازی و سوات، آینده پژوهی مدیریت، دوره 30، شماره1، صص 186-199.
کرامت زاده، عبدالمجید(1395)،. نقش استعاره های شناختی در آینده پژوهی با تحلیل دیدگاه های سهیل عنایت الله، آینده پژوهی ایران، دوره 1، شماره1، صص15-31.
نیازی، محسن و مزروعی نصرآبادی، اسماعیل و  نقی پور ایوکی،  سحر (1400)، آینده‌پژوهی سبک‌ زندگی اقتصادی با رویکرد تحلیل لایه‌ای علّی، نشریه علمی آینده پژوهی انقلاب اسلامی، 5(2)، 7-34.
مزروعی نصرآبادی ، اسماعیل و صادقی آرانی، زهرا(1403). آینده پژوهی هم رقابتی در زنجیره تأمین بهداشت و درمان ایران: رویکرد تحلیل لایه ای علّی، نشریه علمی آینده پژوهی انقلاب اسلامی، 4(5)، 135114.
ملاسعیدی، سارا، (1395)، پیش بینی‌الگوی‌مصرف بر‌اساس‌ مؤلفه های‌سبک‌زندگی، فصلنامه علمی-پژوهشی علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر، سال یازدهم، شماره اول، پیاپی (63 )، بهار 1396.
Alzara, M. (2023). Virtual Reconstruction and Documentation of the Old Historical Market of Dumat Al-Jandal CityUrban Heritage Quarterly12(3), 45-67.
Bemanian, M., Alavi, S., & Rahimi, N. (2021). Cultural regeneration and public participation in the revitalization of historic Iranian bazaars. Journal of Urban Conservation, 12(2), 221–245.
Dator, Jim. (2002). Advancing Futures: Futures Studies in Higher Education. London, UK: Praeger.
KarjalainenJ.MwagiruN.SalminenH. and HeinonenS. (2022), “Integrating crisis learning into futures literacy – exploring the ‘new normal’ and imagining post-pandemic futures”, On the Horizon: The International Journal of Learning Futures, Vol. 30 No. 2, pp. 47-56, doi: 10.1108/OTH-10-2021-0117.
Inayatullah, S.; Izgarjan, A; Kuusi, O.; Minkkinen, M., (2016). Metaphors in futures research, Futures,. 84 p.109-114.
Inayatullah, S., (2008). Si x pillars: futures thinking for transforming. Foresight, 10, (1). 4-21.
Ramírez-Montoya, M. S., & Portuguez-Castro, M. (2024). Expanding horizons for the future with an open educational model for complex thinking: external and internal validation. On the Horizon: The International Journal of Learning Futures, 32(1), 32-48. https://doi.org/10.1108/OTH-12-2023-0042
Ramos, Jose M. (2014). “Transcendence of a method: the story of causal layered analysis”. in Inayatullah, S. (Ed.). The causal layered analysis reader, Taipei: Tamkang University Publication.
Taghizadehvahed, N (2015), A Comparative Study of Covered Shopping Spaces: Covered Bazaars, Arcades, Shopping Malls, a thesis submitted to the graduate school of natural and applied sciences of middle east technical university, in partial fulfillment of the requirements for the degree of master of architecture in architecture, February 2015.
Tavassoli, M., & Shahraki, S. (2019). Spatial analysis and economic revitalization of Tabriz historic bazaar. Iranian Journal of Architecture and Urbanism, 10(1), 65–88.
Mahdavinejad, M., Izadi, M. S., & Ghazizadeh, M. (2022). Sustainable revitalization of historic Iranian bazaars with emphasis on local architecture and cultural identity. Journal of Urban Heritage, 15(4), 533–549.
Marsall, A, 1920, Principles of Economics. 8th ed. London: Macmillan and Co.
Zaltman, G., LeMasters, K., & Heffring, M. (1982). Theory construction in marketing: Some thoughts on thinking. John Wiley & Sons.
Virmajoki, V., & Laakkonen, M. P. (2024). Don't push the wrong button. The concept of microperspective in futures research. Futures & Foresight Science, e183.
دوره 7، شماره 2
تابستان 1405
تابستان 1405
صفحه 229-259

  • تاریخ دریافت 10 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 18 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 23 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1405