طراحی الگوی آینده پژوهی: ارائه تصویر آینده سازمان جهت توسعه قابلیت یادگیری سازمانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت سیستم‌ها، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری مدیریت سیستم‌ها، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران

3 استادیار گروه آینده پژوهی دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران

چکیده

باتوجه‌به ضرورت آینده­پژوهی و شناخت آینده و همچنین ابتکارعمل، نیاز است که محققین بدانند آینده سازمان­ها چگونه خواهد بود. باتوجه‌به این ضرورت، پژوهش حاضر به بررسی حوزه قابلیت یادگیری سازمانی در آینده سازمان پرداخته است تا بتواند برای یک سازمان مدیریت بهینه­تر و مؤثرتری شکل گیرد. یکی از ابعاد بسیار مهم در بررسی آینده سازمانی، قابلیت یادگیری سازمانی است. باتوجه‌به مسائل مطرح‌شده در ارتباط با آینده و ضرورت‌های موجود برای بررسی قابلیت یادگیری سازمانی، می­باید به بررسی آینده قابلیت یادگیری سازمانی پرداخته شود. روش تحقیق این پژوهش، توصیفی و تحلیلی است. در این پژوهش باتوجه‌به نظر اساتید دانشگاهی مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای و همچنین بررسی نظرات، مصاحبه­ها و دیدگاه­های خبرگان به یافتن ابعاد مختلف قابلیت یادگیری سازمانی در آینده پرداخته شده است. این ابعاد نشان‌دهنده ضرورت­های سازمان در آینده است و باید براساس این ابعاد سازمان­ها برنامه‌ریزی‌های آینده خود را انجام دهند. برای تأیید ابعاد مشخص‌شده در روش تحقیق این پژوهش، پرسشنامه­ای در جامعه آماری محدودی به جمع‌آوری داده پرداخت. درنهایت باتوجه‌به بررسی­های تکمیلی صورت‌گرفته روی نظرات شرکت­کنندگان در پرسشنامه می­توان نتیجه گرفت که قابلیت یادگیری سازمانی در آینده دارای 7 بعد است. همچنین مهم‌ترین بعد، بعد آزمایش و گشودگی است که دارای بالاترین اولویت برای توجه مدیران ارشد سازمان است. درنهایت، در بخش نتیجه­گیری، مدل آینده­پژوهی به‌دست‌آمده از این پژوهش ترسیم شد.

کلیدواژه‌ها


  1. بهنامی، ژوزف (1384)، یادگیری سازمانی، ماهنامه تدبیر، (161).
  2. خزایی، سعید و الهی دهقی، ایرج (1391)، عوامل موفقیت در آینده‌نگاری ملی ، فصلنامه علمی ـ تخصصی مطالعات آینده­پژوهی.
  3. خصم‌افکن نظام، محمدحسین؛ عطافر، علی؛ نصراصفهانی، علی و شاهین، آرش (1393)، سرمایه فکری، قابلیت یادگیری سازمانی و کارایی عملکرد توسعه محصول جدید در صنعت خودروسازی، پژوهش های مدیریت عمومی، 7 (25): 57 ـ 74.
  4. خورسندی، مجید؛ میرزازاده، زهراسادات و سلاطین، مهدی (1394)، بررسی قابلیت یادگیری سازمانی با عملکرد سازمانی در اداره‌کل ورزش و جوانان استان خراسان رضوی، مطالعات مدیریت رفتار سازمانی در ورزش، 2 (7): 61 ـ 68.
  5. داورپناه، هدایت الله و هویدا، رضا (1396)، بررسی روابط بین قابلیت یادگیری سازمانی و بی‌تفاوتی سازمانی موردمطالعه کارکنان دانشگاه اصفهان، نوآوری‌های مدیریت آموزشی، 13 (1): 21 ـ 38.
  6. سادلر، ف. (1380)، مدیریت تغییر (ترجمه غلامرضا اسماعیلی)، تهران: میر.
  7. سبحانی‌نژاد، مهدی؛ شهایی، بهنام و یوزباشی، علی‌رضا (1385)، سازمان یادگیرنده، چاپ اول، نشر یسطرون.
  8. سنگه، پیتر. ( 1386)، پنجمین فرمان (ترجمه حافظ هدایت و حسن روشن)، تهران: انتشارات مدیریت صنعتی.
  9. عنایت‌الله، سهیل (1390)، پرسش از آینده، ترجمه مسعود منزوی، تهران، مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی.
  10. قهرمانی، علی‌اکبر و مصطفوی، اعظم‌السادات (1394)، تأثیر یادگیری سازمانی بر پاسخگویی اقتصادی و اجتماعی شهرداری تهران، مطالعه موردی شهردارهای مناطق 1، 6، 8، 19، 22. فصلنامه اقتصاد مدیریت شهری، 3 (12): 77 ـ 97
  11. مارکوآرت، مایکل (1385)، ایجاد سازمان یادگیرنده (ترجمه محمدرضا زالی)، تهران: دانشگاه تهران.
  12. ملکی‌فر، عقیل (1385)، الفبای آینده­پژوهی، تهـران: کرانه علم، 6 ـ 121.
  13. ممبینی، محمد و معمارزاده تهران، غلامرضا (1395)، آینده­پژوهی سازمان­های دولتی ایران متناسب با الزامات اقتصاد مقاومتی، فصلنامه سیاست‌های راهبردی و کلان، 4: 1 ـ 32
  14. منتظر صومعه‌سرایی، نادیا؛ حسینی، محمدعلی؛ یزدانی، شهرام و نخستین، محمدرضا (1394)، بررسی وضعیت قابلیت یادگیری سازمانی و موانع و تسهیل‌کننده‌های آن در دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، مجله توسعه آموزش در علوم پزشکی، 8 (17): 93 ـ 101.
  15. منطقی، محسن (1390)، آینده­پژوهی: ضرورت آینده مطالعات فرهنگی و علمی، نشریه اسلام و پژوهش‌های مدیریتی، 1: 68 ـ 51.
  16. میرکوشش (1390)، آینده­نگری در روابط بین‌الملل نشریه روابط بین‌الملل، (1).
  17. نادری خورشیدی، علی‌رضا (1381)، طراحی و تبیین الگوی توسعه قابلیت یادگیری سازمانی در شرکت ایران­خودرو، رساله دکتری، دانشگاه تهران.
  18. Aqdasi M. Sensing capabilities of organizational learning in Hospitals. International Journal of Industrial Engi neering and Production 2009; 19(4): 71-83
  19. Argyris, C. Schon, D. (1999). Organizational Learning II Reading: Mass Addisonwesley.
  20. Armestrang, A. and Patrick Foley (2003). Foundation for a Learning Organization, 10(2): 14-82.
  21. Beck C.(٢٠٠٢). Mothering multiples: a meta –Synthesis of the qualitative research, MCN, The American Journal of maternal /child nursing, 28(2):  93-99.
  22. Bell, Wendell. (2008). Foundations of futures studies: History, purposes and knowledge (4 Edition). New Brunswick, NJ: Transaction. Chapter 2 (futures studies), Chapter 6 (futures research).
  23. Havas, Attila. (2003). Socio-economic and developmental needs: Focus of foresight programs, technology foresight for organizers. Ankara, Turkey.
  24. Hiltrop, J. (2007). The Accidental Manager: Surviving the Transition from Professional to Manager. prentice Hall Europe.
  25. Hitt, W. D. 1995. The learning organization: Some Reflections on organizational Renwal. Leadership& organization Development Journal, 16(8).
  26. Jerez-Gomez, P., Céspedes-Lorente, J., & Valle-Cabrera, R. (2005).Organizational learning capability: a proposal of measurement. Journal of business research, 58(6), 715-725.
  27. Ramos, J. (2006). Action research and futures studies. Futures, 38(6): 639-641.
  28. Shu-Hsien, L. Chi-Chuan, W. (2009). “System perspective of  Knowledge. Management, Organizationl learning, and organizational innovation”. Expert systems with Applications, 8.
  29. Slaughter, Richard A. (2004). Futures Beyond Dystopia: Creating Social Foresight. New York: RoutledgeFalmer. http://foresightinternational. com. au/ catalogue/ resources/ Integral_Futures. pdf.
  30. Wheelright, V. (2010). The Next Wave. Journal of Futures Studies, 14(4): 107-114.
  31. Yong, A. K. 1999. Organizational Learning capability . Oxford university press.
  32. Yong.M and Dulewicz.V(2005).A Model Of Command, Leadership And Managment Competency In British Royal Navy,Journal Leadership & Organization Development, 25(3).