بررسی کاربست مفهوم فلسفی زمان در آینده‌پژوهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، ایران

2 دکتری زبان‌شناسی همگانی دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

چکیده

 زمان پیوسته، خطی، یک‌سویه و بازگشت ­ناپذیر است. رویدادها پیش و پس یکدیگر روی می­ دهند و پیوستار زمان گذشته، حال و آینده را تعیین می ­کند. روش گردآوری اطلاعات به ‌صورت فیش‌برداری اسناد براساس روش کتابخانه ­ای است. در این پژوهش سعی شده است تمامی کتاب‌های لاتین گردآوری شود و باتوجه ‌به مقایسه تمامی آینده‌پژوهان برجسته اروپایی و امریکایی و مقایسه آنها با دانشمندان ایرانی، به تفاوت‌ها و مزایای هرکدام پرداخته شده است. گردآوری داده ­ها در پژوهش کیفی به‌صورت: مصاحبه ­ها، مشاهده و اسناد است. نوع تحقیق بنیادی است. زمان در آینده‌پژوهی سه عنصر گذشته، حال و آینده را دربرمی ­گیرد، درواقع، می ­توان گفت مهم­ترین اصل درآینده‌پژوهی، زمان است. با توجه ‌به این اصل، گذشته دیگر اتفاق نمی‌افتد و آینده به ‌وجود نیامده است. مفهوم آینده‌پژوهی به درک هر فرد از جهان گذشته و حال اشاره می‌کند و با به ‌کارگیری دانش به حل مشکلات جوامع می‌پردازد. ازآنجا که اصطلاح آینده‌پژوهی مفهوم تحقق ­پذیری را در خود جای داده است، بنابراین، باید راهبردی را ارائه دهد که به میزان شناخت و تحلیل زمان بپردازد. ساختارگرایی در زمان شناختی، نگرش فکری ضابطه­ مند را دنبال دارد.

کلیدواژه‌ها


  1. ابن‌سینا (1405)، الشفا، طبیعیات، تألیف ابراهیم مدکور. قم: مکتبه مرعشی نجفی.
  2. اخوان، مسعود و نیک‌نهاد، ایوب (1398)، آینده‌پژوهی توسعه سیاسی در ایران برمبنای تحلیل بازدارنده‌ها، فصلنامه سیاست مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 49 (3): 587 ـ 606.
  3. ارسطو (1363)، طبیعیات ارسطو، تألیف دکتر مهدی ترجمه فرشاد، تهران: امیرکبیر.
  4. بخشی، محمد (1386)، آینده‌نگاری فناوری (مطالعه موردی: چین). تدبیر، ت: 182.
  5. بزرگمهر، ا. س. (1375)، تاریخ فلسفه از ولف تا کانت، تهران: علمی و فرهنکی سروش.
  6. پورنقشبند، نادر و رنجبر، محمد (1384)، مفهموم زمان، آبادان: پرسش.
  7. تاج آبادی، رضا؛ رحیمی، محمد و شعبانی، سمیه (1392)، جایگاه آینده‌پژوهی در کتابخانه‌ها: مفاهیم و روش‌ها، آینده‌پژوهی دومین همایش ملی، تهران.
  8. حیدری پیرالوان، علی و صائب‌نیا، سمیه (1397)، مروری بر آینده‌پژوهی و مدیریت آینده، ششمین کنفرانس ملی تازه‌یافته‌ها در مدیریت و مهندسی صنایع باتأکیدبر کارآفرینی در صنایع.
  9. سعادت، اسماعیل و بزرگمهر، منوچهر (1375)، تاریخ فلسفه از ولف تا کانت، تهران: علمی و فرهنگی سروش.
  10. سلیمی، جلیل، بهرامی، محسن و مکنون، رضا (1392)، ابزارهای آینده‌پژوهی دراختیار برنامه‌ریزان. آینده‌پژوهی دومین همایش ملی.
  11. سمیعی، سعید (1397)، زمان؛ مفهومی کلیدی در آینده‌پژوهی، ماهنامه آینده پژوهی.
  12. طیبی ابوالحسنی، سیدامیرحسین و پیشنماز، سید‌روح‌الله (1393)، آینده‌پژوهی در تکنولوژی، کنفرانس بین‌المللی مدیریت و مهندسی صنایع.
  13. عبدالرحمن، پدرام، (1388)، آینده‌پژوهی؛ حوزه‌ای نو برای کندوکاو، آینده‌پژوهی؛ مفاهیم، روش‌ها، تهران: مرکز پژوهش علوم و فناوری دفاعی.
  14. قدیری، امیر و ناظمی، روح‌اله (1385)، آینده‌نگری از مفهموم تا اجرا، تهران: مرکز صنایع نوین.
  15. قلی‌پور، سهیلا و کاکابرایی، کیوان (1394)، ضرورت آینده‌پژوهی در حوزه روان‌شناسی اجتماعی باتأکیدبر شبکه‌های اجتماعی مجازی. کنفرانس بین‌المللی علوم انسانی، روان‌شناسی و علوم اجتماعی، تهران.
  16. کانت (1367)، تمهیدات. تألیف غلامعلی حداد عادل، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
  17. مرحمتی، علی (1391)،  ارائه چهارچوب برای آینده‌پژوهی، تهران: دانشگاه خواجه نصرالدبن طوسی.
  18. مردوخی، بایزید (1392)، روش‌شناسی آینده‌نگری، تهران: چاپ دوم نشر نی.
  19. مقیسه، رضا؛ معلم، محمدحسین و علیدادی، علی (1390)، فلسفه تاریخ؛ رویکردی مناسب برای آینده‌پژوهی و آینده‌نگاری اسلامی، آینده‌پژوهی دومین همایش ملی.
  20. ملکی‌فر، عقیل (1385)، الفبای آینده‌پژوهی. تهارن: اندیشکده صنعت و فناوری (آصف).
  21. وحیدی مطلق، وحید (1387)، مبانی آینده‌اندیشی؛ نگاهی به جعبه ابزار آینده‌پژوهان، تهران: اندیشکده آتی‌نگار.
  22. هایدگر (1381)، هایدگر و سیاست، تألیف سیاوش، ترجمه جمادی، تهران: ققنوس.
  23. یداللهی، نرگس (1395)، بررسی و تعیین مؤلفه‌های آینده‌پژوهی جهت طراحی مدل در آموزش‌ها. پنجمین همایش ملی و چهارمین همایش بین‌المللی، تهران.
  24. Heidegger (1992). Heidegger: A critical reader also viewed. Harrison Hall, Hubert L. Dreyfus. Blackwell.
  25. John Watson (1987). Philosophy of kant Explained. opcit.
  26. Ksenija Djuricic، Jean-Philippe Bootz. (March 2019). Effectuation and foresight – An exploratory study of the implicit links between the two concepts. Technological Forecasting and Social Change، 115-128
  27. M Pentti. (2003). A futures research outline of a post-modern idea of progress. Futures 33، 225-43.
  28. W Bell. (2003). Foundations of Futures Studies (2th ed.). New Jersey: Transaction Publishers.
  29. D. M. Paton. (1961). A Theory of Drug Action Based on the Rate of Drug-Receptor Combination. The Royal Society.