تحلیل پیامدهای پیشران میان رشته‌ای و کاربردی شدن علم بر سبک تحصیلی طلاب حوزه های علمیه

نظری, مهدی; کوهی, احمد

تحلیل پیامدهای پیشران میان رشته‌ای و کاربردی شدن علم بر سبک تحصیلی طلاب حوزه های علمیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مهدی نظری ¹

احمد کوهی ²

¹ دانشجو دکتری،سیاست گذاری فرهنگی ،دانشکده فرهنگ و علوم اجمتاعی و رفتاری، دانشگاه باقرالعلوم،قم،ایران

² استادیار،گروه سیاستگذاری خانواده محور، دانشکده علوم خانواده،دانشگاه تهران تهران،ایران

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی تحولات سبک‌های تحصیلی طلاب و پیامدهای میان رشته‎ای و کاربردی شدن علوم در حوزه‌های علمیه انجام شده است. ضرورت این پژوهش ناشی از نیاز به بازتعریف نقش طلاب در مواجهه با چالش‌های معاصر و تطبیق علوم حوزوی با نیازهای روز جامعه است. در این پژوهش، ابتدا ریخت‌شناسی زمینه‌ها و دلایل تنوع سبک‌های تحصیلی طلاب بررسی شده است. سپس سه پیشران اصلی شامل میان‌رشتگی و کاربردی شدن علم، اقتصادی شدن علم، و مشارکتی شدن فرآیند علم‌آموزی تبیین شده و یکی از این پیشران‎ها (میان‌رشتگی و کاربردی شدن علم) مورد تحلیل عمیق قرار گرفته است. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل پیشران و استفاده از چرخ آینده با مشارکت پانل متخصصان بوده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که میان‌رشتگی و کاربردی شدن علم، پیامدهای قابل‌توجهی برای حوزه‌های علمیه به همراه خواهد داشت. دو یافته کلیدی عبارتند از: ۱) پیش‌بینی شکل‌گیری بازار رزومه‌سازی به دلیل افزایش نیاز به تخصص‌های متنوع و رقابتی شدن فضای علمی؛ ۲) اهمیت رویکرد حل مسئله‌ای به‌عنوان راهکاری اصلی برای برون‌رفت علوم حوزوی از وضعیت فعلی و پاسخگویی به نیازهای جامعه. سایر یافته‌ها نشان‌دهنده افزایش تمایل طلاب به ارتباطات میان‌رشته‌ای و تحصیلات دانشگاهی، رشد آموزش‌های مهارت‌محور، کمرنگ شدن علوم سنتی حوزوی مانند فقه و اصول، و تقویت کارهای تیمی در حوزه‌های دینی است. این پژوهش بر ضرورت بازنگری در ساختارهای آموزشی و پژوهشی حوزه‌های علمیه تأکید دارد تا بتوانند به‌طور مؤثر با چالش‌های معاصر همگام شوند.

کلیدواژه‌ها

حوزه علمیه

میان رشته ای

تحلیل پیشران

روند

چرخ آینده

عنوان مقاله English

Analysis of the Implications of Interdisciplinary and Applied Science Advancement on the Study Patterns of Seminary Students

نویسندگان English

Mahdi Nazari ¹

ahmad kuhi ²

¹ PhD student, Cultural Policy, Faculty of Culture and Social and Behavioral Sciences, Baqer-ol-Ulum University, Qom, Iran

² Assistant Professor, Family-Centered Policy Group, Faculty of Family Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran

چکیده English

This study aims to investigate the transformations in seminary students' educational styles and the interdisciplinary and practicalization implications of sciences in seminaries. The necessity of this research arises from the need to redefine the role of seminary students in confronting contemporary challenges and adapting seminary sciences to the current needs of society. In this study, the morphology of the contexts and reasons for the diversity of seminary students' educational styles are first examined. Subsequently, three main drivers are identified and explained, including interdisciplinarity and practicalization of knowledge, economization of science, and the participatory nature of the learning process. One of these drivers (interdisciplinarity and practicalization of knowledge) is then analyzed in depth. The research method is based on driver analysis and the use of futures wheel with the participation of an expert panel. The findings indicate that interdisciplinarity and the practicalization of knowledge will have significant implications for seminaries. Two key findings are: (1) the prediction of a resume-building market formation due to the increasing demand for diverse expertise and the competitive academic environment; (2) the importance of a problem-solving approach as a fundamental strategy to transition seminary sciences from their current state and address societal needs. Other findings reveal an increasing tendency among seminary students toward interdisciplinary connections and academic education, the growth of skill-based training, the diminishing focus on traditional seminary sciences such as jurisprudence and principles, and the strengthening of teamwork within religious domains. This study emphasizes the necessity of revising educational and research structures in seminaries to effectively align with contemporary challenges.

کلیدواژه‌ها English

Seminary

Interdisciplinarity

Driver Analysis

Trend

Futures Wheel

آبادی پیشه، محمد(1396). سهم حوزه‌های علمی از موقوفات ناچیز است: لزوم خودکفایی مالی حوزه‌های علمی از طریق وقف. راسخون. بازیابی شده از https://rasanews.ir/fa/news/499797/.

ابراهیمی، مرتضی(1393). بررسی ضرورت‌های مطالعات میان‌رشته‌ای در حوزه علوم انسانی. علوم اجتماعی: نشریه مطالعات میان رشتهای در علوم انسانی, 22, 19-32.

اسلامی، رضا(1399). تحول حوزه‌ها؛ چرا و چگونه؟ گفتگو و مصاحبه. حوزه، 37(185)، 120-135.

اعتمادی فرد، سید مهدی، صارمی، انیس. (۱۳۹۶). مطالعه جامعه شناختی انگیزه‌های مهاجرت از دانشگاه به حوزه علمیه. مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، ۴ (زمستان)، ۵۵۱-۵۷۰.

اعرافی، علیرضا(1387). حوزه های علمیه، تحول و نوآوری. کوثر معارف. سال چهارم. شماره:7.

اعرافی، علیرضا؛ آزادی، محمد(۱۳۹۵). حوزه علمیه: چیستی / گذشته / حال / آینده. تهران: موسسه فرهنگی هنری اشراق و عرفان. چاپ اول.

بابائی، حبیب الله(۱۴۰۰). طلبه تمدن‌گرا و حوزه تمدن‌ساز. حوزه، پاییز و زمستان 1400، دوره سی و هشتم (شماره 189 و 190)، 26-39.

خیری، حسن(1399). حوزه و پدیده نوشوندگی. نشریه حوزه، 37 (185)، 11-23.

رفیعی، محمد حسین(۱۳۹۷). بررسی عوامل کمرنگ شدن رابطه استاد و شاگرد در حوزه. راسخون. بازیابی شده از https://rasanews.ir/fa/news/

ریس، مارتین(۱۳۹۷). از اینجا تا بی‌نهایت: دورنمایی از آینده علم. (محمدابراهیم محجوب، مترجم). تهران: نشر نی. چاپ سوم.

سمیعی، محمد(1391). دانشجو - طلبه ها و مؤسسات پژوهشی حوزه؛ نمونه ای پربار و موفق برای فعالیت های میان رشته ای بومی. علوم اجتماعی: نشریه مطالعات میان رشتهای در علوم انسانی, 17, 75-98.

شیرخانی، علی؛ مهاجرنیا، محسن؛ فراتی، عبدالوهاب؛ رفیعی، جواد. (1399). میزگرد حوزه و نظامات علمی مدرن. نشریه حوزه, 37(185), 64-79.

عباس‌پور، عبدالله(۱۳۸۷). آسیب‌شناسی نظام آموزشی حوزه و ارائه راهکارها. حوزه، ۲۵(۱۴۵)، ۱۷۰-۱۸۳.

علی‎خانی، حسین(۱۳۹۷). اجتهاد قله‌ای: دست‌یافتنی یا نایافتنی؟. شبکه اجتهاد. بازیابی شده از https://ijtihadnet.ir/

قهفرخی، محمدرضا(1400). گونه‌شناسی طلاب کنشگر در شبکه اجتماعی اینستاگرام. نشریه حوزه، 38 (187 و 188)، 208-214.

گودرزی، محمد معظمی(۱۳۹۸). نداشتن هدف و عدم شناخت کافی از رسالت حوزه، عامل سردرگمی طلاب است. راسخون. بازیابی شده از https://rasanews.ir/fa/news

مبلغی، عبدالمجید(1399). تعامل حوزه علمیه با رشته‌های علوم انسانی. نشریه حوزه، 37(185)، 80-88.

مقصودی، حمید رضا؛ ابراهیمی نژاد رفسنجانی، علی اکبر(1399). ارزیابی تحلیلی فرایند تبدیل علم به کومادیتی و تحلیل رویکرد متعارف اقتصاد علم از منظر اسلامی. جستارهای اقتصادی ایران17(33), 199-217..

مهدی‌زاده، حسین(1400). تمدن‌سازی حوزه، حوزه و میدان‌های اجتماعی آینده. حوزه, 38 (189 و 190), 140-143.

میرخلیلی، سیدجواد(۱۴۰۰). حوزه و تمدن اسلامی از منظر آیت الله اعرافی. حوزه، پاییز و زمستان 1400، دوره سی و هشتم(شماره 189 و 190)، 14-25.

Bengston, D. N. (2016). The futures wheel: A method for exploring the implications of social–ecological change. *Society Natural Resources*, *29*(3), 374–379. https://doi.org/10.1080/08941920.2015.1054980.

Ballandonne Matthieu (2015), “New economics of science, economics of scientific knowledge and sociology of science: the case of Paul David”, Journal of Economic Methodology, pp. 391-406.

Dawn, Z., Hodges. (2022). Inter‐/Transdisciplinary Research. The International Encyclopedia of Health Communication, 1-6. doi: 10.1002/9781119678816.iehc0943.

Epp, F. A., Moesgen, T., Salovaara, A., Pouta, E., Gaziulusoy, A. I. (2022). Reinventing the wheel: The future ripples method for activating anticipatory capacities in innovation teams. *Designing Interactive Systems Conference*. https://doi.org/10.1145/3532106.3534570

Klein J. T & Newell W. H. (1997). Advancing Interdisciplinary Studies. In J. G. Gaff and J. L. Ratcliff (eds.), Handbook of the Undergraduate Curriculum: A Comprehensive Guide to Purposes, Structures, Practices, and Change. San Francisco: Jossey-Bass.

Klein, J. T. (2010). Interdisciplinarity: History, theory, and practice. Wayne State University Press.

Natioal Academy of Science, National Academi of Engineering & Institute of Medicine (2005). Facilitating Interdisciplinary Research. Washington, DC: National Academies Press. P, 29.

Nielsen, M. (2012). Reinventing discovery: The new era of networked science. Princeton University Press.

Ponds, R., Oort, F.V., & Frenken, K. (2009). Innovation, Spillovers and Universityindustry collaboration: an extended knowledge production function approach. Journal of Economic Geography, 10(2), 231–255.

Repko, Allen, F. (2008). Interdisciplinary Research: Process and Theory. Thousand Oaks. USA, Sage Publications, Inc.

Rescher, N. (1989), Cognitive Economy: The Economic Dimension of the Theory of Knowledge, Pittsburgh: University of Pittsburgh Press.

Sandro, Tabatadze., Salome, Dundua. (2022). Social Science Knowledge Commercialization: The Case Study of Social Sciences at Tbilisi State University. Studia Politicae Universitatis Silesiensis, 34:3-26. doi: 10.31261/spus.13040

Stein, Z. (2008). Exercising Quality Control in Interdisciplinary Education: Toward an Epistemologically Responsible Approach. Journal of Philosophy of Education, Vol. 42, No. 3-4: 401- 414.

Volodimyr, Yermachenko., N., Hrebennyk., Oleksandr, Litvinov., Martin, Klus., Daniela, Podmanická. (2023). Commercialization of Ukrainian & Slovak scientific research: facets and implementation algorithm. Entrepreneurship and Sustainability Issues, doi: 10.9770/jesi.2023.11.2(13)

Wible James R. (2005), The Economics Of Science; Methodology and epistemology as if economics really mattered, Routledge.

Wouters, P., & Costas, R. (2012). Users, narcissism, and control: Tracking the impact of scholarly publications in the 21st century. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 63(2), 203-210.